مقالات

کاویتاسیون چیست؟ علل وقوع پدیده کاویتاسیون در پمپ

کاویتاسیون چیست؟ علل وقوع پدیده کاویتاسیون در پمپ

کاویتاسیون پمپ، یک پدیده هیدرولیکی است که در آن حفره‌های پر از بخار یا حباب تشکیل شده و در داخل مایع پمپاژ شده فرو می‌ریزند (به همین دلیل، آن را با نام‌هایی مانند حفره زایی و حباب زایی هم می‌شناسند). و به طور بالقوه، باعث آسیب به پمپ می‌شوند. این توسط نوسانات فشار آغاز می‌شود. و عواملی مانند پایین بودن هد مکش خالص مثبت (NPSH)، سرعت بالای پمپ، مسدود شدن خط مکش و طراحی ضعیف پمپ بر وقوع آن تأثیر می‌گذارد.

شدت کاویتاسیون، تحت تأثیر خواص سیال مانند فشار بخار و ویسکوزیته و همچنین عناصر طراحی پمپ مانند شکل پروانه و سرعت است. نظارت بر افت فشار و به کارگیری اقدامات پیشگیرانه مانند طراحی بهینه، حفظ NPSH کافی و کنترل سرعت پمپ، در کاهش خطرات کاویتاسیون و حفظ عملکرد آن ضروری است.

تعریف پدیده کاویتاسیون در پمپ

پدیده کاویتاسیون در پمپ

کاویتاسیون یک پدیده مهم در عملکرد پمپ‌ها است و به وقوع می‌پیوندد وقتی فشار سیالی که پمپ در آن کار می‌کند، به حدی کاهش یابد که فشار سیال به فشار بخار نقطه جوش آن نزدیک شود. این ممکن است به دلیل افت فشار در سیستم یا افزایش دما باشد. در این شرایط، سیال در داخل پمپ می‌تواند به حالت بخار تبدیل شود و حباب‌ها ایجاد کند. این حباب‌ها سپس به سرعت فشرده می‌شوند و به صورت ناگهانی انفجار می‌کنند. این انفجار حباب‌ها در داخل پمپ به ورود انرژی مکانیکی منجر می‌شود که می‌تواند به پمپ و سیستم آسیب بزند.

۱. درک کاویتاسیون در زمینه سیستم‌های پمپاژ

کاویتاسیون، در قلمرو سیستم‌های پمپاژ، یک پدیده پویا است؛ که با تشکیل و متعاقب آن فرو ریختن حباب‌های بخار یا گاز، در داخل یک مایع، در حین عبور از پمپ، شناخته می‌شود. این حباب‌ها به دلیل مناطق کم فشار موضعی در پمپ ایجاد می‌شوند؛ جایی که فشار مایع به زیر فشار بخار آن کاهش می‌یابد. و باعث تبخیر آن می‌شود.

۲. مکانیسم کاویتاسیون

هنگامی که مایع وارد ناحیه‌ای با فشار کم در داخل پمپ می‌شود، معمولاً نزدیک پروانه یا پره‌ها، دچار تغییر فاز می‌شود. و از حالت مایع، به حالت گاز، به شکل حباب‌های بخار تبدیل می‌شود. هنگامی که مایع به ناحیه‌ای با فشار بالاتر حرکت می‌کند، این حباب‌های بخار منفجر شده یا فرو می‌ریزند؛ و امواج ضربه‌ای ایجاد می‌کنند.

۳. پیامدهای کاویتاسیون بر عملکرد پمپ

انفجار این حباب‌های بخار یک رویداد تنش‌زا است که باعث ایجاد امواج فشار شدید می‌شود. این امواج، می‌تواند باعث ایجاد فرسایش و حفره در اجزای پمپ و آسیب ساختاری آن شود. اثر تجمعی چنین آسیبی، می‌تواند به طور قابل توجهی کارایی و عملکرد پمپ را در طول زمان مختل کند.

برای مشاهده و خرید انواع پمپ هیدرولیک وارد شوید

علل وقوع پدیده کاویتاسیون در پمپ

درک علل زمینه‌ای کاویتاسیون پمپ در توسعه استراتژی‌های مؤثر برای کاهش اثرات آن اساسی است:

هد مکش خالص مثبت (NPSH) کافی نیست: اگر NPSH موجود کمتر از NPSH مورد نیاز پمپ باشد، حفره ایجاد می‌شود. NPSH، اندازه گیری فشار مایع بالاتر از فشار بخار است.

سرعت پمپ بالا: سرعت چرخش پمپ، عامل مهمی در شروع کاویتاسیون است. سرعت‌های بالا می‌تواند منجر به کاهش قابل توجه فشار شود و وقوع کاویتاسیون را تسهیل می‌کند.

انسداد یا محدودیت در خط مکش: انسداد یا محدودیت در خط مکش، جریان را مختل می‌کند و باعث افت فشار موضعی می‌شود؛ که می‌تواند منجر به کاویتاسیون شود. این می‌تواند شامل گرفتگی فیلترها، لوله‌های باریک یا دریچه‌های بسته باشد.

طراحی ناکافی پمپ: طراحی ضعیف اجزای پمپ یا اندازه نادرست آن‌ها، می‌تواند شرایط مساعدی برای کاویتاسیون ایجاد کند. شکل و اندازه پروانه پمپ، محفظه پمپ و طراحی لوله ورودی، همه نقش مهمی دارند. 

فاکتورهای مؤثر در کاویتاسیون در پمپ چیست؟

شدت و احتمال کاویتاسیون پمپ تحت تأثیر فاکتورهای مختلفی قرار می‌گیرد که شامل خواص مایع و ملاحظات طراحی پمپ می‌شود:

۱. خواص مایع

فشار بخار: فشار بخار مایع، در یک دمای معین، به طور قابل توجهی بر احتمال و شدت کاویتاسیون تأثیر می‌گذارد. مایعات با فشار بخار کم، بیشتر مستعد کاویتاسیون هستند.

ویسکوزیته: ویسکوزیته یا مقاومت داخلی سیال در برابر جریان، بر شدت کاویتاسیون تأثیر می‌گذارد. ویسکوزیته بالاتر، می‌تواند اثرات حفره زایی را تا حدودی کاهش دهد.

۲. طراحی و بهره برداری پمپ

شکل و سرعت پروانه: طراحی و سرعت چرخش پروانه، از عوامل مهمی است که به طور قابل توجهی بر وقوع و شدت کاویتاسیون تأثیر می‌گذارد. یک پروانه با طراحی خوب می‌تواند به کاهش افت فشار و حباب زایی بعدی کمک کند.

شرایط مکش: حفظ شرایط مکش مناسب، از جمله NPSH، در جلوگیری از کاویتاسیون بسیار مهم است. طراحی مناسب خطوط مکش و فشار کافی در سمت مکش ضروری است.

بررسی علل های وقوع پدیده کاویتاسیون در پمپ

روش اندازه گیری افت ناشی از کاویتاسیون در پمپ چیست؟

اندازه گیری افت عملکرد و کارایی ناشی از کاویتاسیون برای درک وسعت موضوع و اجرای اقدامات اصلاحی مناسب حیاتی است. روش‌ها و تکنیک‌های مختلفی برای اندازه گیری دقیق اثرات حفره زایی روی پمپ استفاده می‌شود.

۱. آنالیز ارتعاش

آنالیز ارتعاش، یک تکنیک پرکاربرد برای تشخیص و اندازه گیری تأثیر کاویتاسیون روی پمپ است. ارتعاشات ناشی از کاویتاسیون را می‌توان با بهره گیری از ابزارهای تخصصی مانند شتاب سنج‌هایی که به صورت استراتژیک روی پمپ قرار می‌گیرند، شناسایی کرد. تجزیه و تحلیل الگوهای ارتعاشی، بینشی در مورد شدت کاویتاسیون و اثرات آن بر ساختار پمپ ارائه می‌دهد.

۲. آنالیز آکوستیک

آنالیز آکوستیک، شامل تشخیص و تجزیه و تحلیل الگوهای صوتی تولید شده توسط کاویتاسیون است. این پدیده، صداهای متمایزی تولید می‌کند که می‌توان آن‌ها را با استفاده از میکروفون‌های حساس یا هیدروفون دریافت کرد. با ارزیابی فرکانس و شدت این صداها، کارشناسان می‌توانند میزان آسیب ناشی از کاویتاسیون و تأثیرات آن بر کارایی پمپ را ارزیابی کنند.

۳. پایش فشار و نرخ جریان

نظارت بر فشار و سرعت جریان در نقاط مختلف پمپ، می‌تواند داده‌های ارزشمندی را برای ارزیابی کاویتاسیون ارائه دهد. نوسانات قابل توجه در فشار و دبی، می‌تواند نشان دهنده وجود حفره زایی و تأثیر آن بر عملکرد پمپ باشد. این اندازه‌گیری‌ها، داده‌های کمی را برای یک ارزیابی جامع فراهم می‌کنند.

۴. بازرسی بصری و تصویربرداری

مشاهده مستقیم اجزای پمپ، یک روش اساسی برای تشخیص کاویتاسیون است. مهندسان اغلب داخل پمپ را با استفاده از بورسکوپی یا آندوسکوپ مجهز به دوربین بازرسی می‌کنند؛ تا علائم فرسایش، حفره شدن یا سایر آسیب‌های ناشی از کاویتاسیون را مشاهده کنند. تصاویر و ویدیوهای با وضوح بالا، به ارزیابی دقیق درجه تخریب کمک می‌کنند.

۵. شبیه سازی دینامیک سیالات محاسباتی (CFD)

شبیه‌سازی‌های CFD، ابزار قدرتمندی برای مدل‌سازی و شبیه‌سازی جریان سیال درون پمپ هستند. این شبیه‌سازی‌ها، می‌توانند پیش بینی کنند که در کدام نواحی درون پمپ، احتمال وقوع کاویتاسیون وجود دارد. با شبیه سازی دینامیک سیالات در شرایط مختلف، مهندسان می‌توانند تأثیر حباب زایی بر راندمان پمپ را ارزیابی کرده و طراحی آگاهانه یا تنظیمات عملیاتی را انجام دهند.

۶. ازمایش عملکرد

انجام تست‌های عملکرد روی پمپ، در شرایط مختلف، امکان ارزیابی مستقیم اثرات کاویتاسیون را فراهم می‌کند. با مقایسه معیارهای عملکرد پمپ (بازده، هد، سرعت جریان) در شرایط عادی و مستعد کاویتاسیون، متخصصان می‌توانند افت عملکرد ناشی از کاویتاسیون را به دقت اندازه گیری کنند.

۷. پیامدهای اندازه گیری ناکافی

عدم استفاده از روش‌های اندازه‌گیری مؤثر، می‌تواند منجر به دست کم گرفتن تأثیر کاویتاسیون شود؛ که منجر به طولانی شدن عملیات در شرایط غیربهینه می‌شود. این می‌تواند آسیب به پمپ را تشدید کند و هزینه‌های تعمیر و نگهداری را افزایش دهد. اندازه گیری‌های دقیق، برای اجرای مداخلات به موقع و حفظ طول عمر پمپ بسیار مهم است.

روش‌های جلوگیری از ایجاد حفره در پمپ

روش‌های جلوگیری از ایجاد حفره در پمپ

ایجاد حفره یا کاویتاسیون در پمپ می‌تواند به عملکرد پمپ و سیستم آسیب برساند. برای جلوگیری از ایجاد حفره در پمپ، می‌توانید از روش‌ها و اقدامات زیر استفاده کنید:

۱. طراحی پمپ را بهینه کنید.

حصول اطمینان از اندازه مناسب پمپ و طراحی مناسب برای کاربرد خاص، در کاهش احتمال کاویتاسیون بسیار مهم است. این شامل طراحی دقیق پروانه، انتخاب مواد مناسب و بهینه سازی ساختار کلی پمپ است.

۲. NPSH مناسب را حفظ کنید.

نظارت و نگهداری منظم هد مکش خالص مثبت (NPSH) برای جلوگیری از کاویتاسیون به دلیل فشار مکش ناکافی ضروری است. NPSH را می‌توان با بزرگ کردن خط مکش پمپ، کاهش طول لوله یا افزایش فشار منبع افزایش داد.

۳.  کنترل سرعت پمپ

کارکردن با سرعت مطلوب، برای جلوگیری از افت فشار بیش از حد که می‌تواند منجر به کاویتاسیون پمپ شود، ضروری است. می‌توانید برای حفظ سرعت پمپ در محدوده ایمن، از مکانیسم‌های کنترل سرعت، مانند درایوهای فرکانس متغیر، استفاده کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

13 − 7 =